تحلیل روابط تجربی B–Δ در جنوب و جنوب‌غرب زاگرس و امکان‌سنجی کاربرد آن در سامانه‌های هشدار سریع زمین‌لرزه

نوع مقاله : سایر مقالات

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ژئوفیزیک، گروه علوم زمین، دانشکده علوم و فناوریهای نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم و فناوریهای نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران.

3 استادیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم و فناوریهای نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران.

چکیده

در این پژوهش، کارایی روش تک‌ایستگاه B – Δ در سامانه‌های هشدار سریع زمین‌لرزه (Earthquake Early Warning Systems) برای مناطق جنوب و جنوب‌غرب زاگرس (استانهای لرستان، خوزستان و بوشهر) مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این روش، تخمین سریع پارامترهای بزرگی و فاصله رومرکزی زمین‌لرزه تنها با استفاده از چند ثانیه ابتدایی موج P، در یک شتاب‌نگاشت می باشد. به این منظور، ۷۲ شتاب‌نگاشت حاصل از ۱۶ زمین‌لرزه با Mw≥4 پردازش شد. در این روش، با برازش یک تابع نمایی به بخش ابتدایی موجP، دو پارامتر اصلی محاسبه می‌شوند: پارامتر A که نشان‌دهنده ضریب تضعیف دامنه موج در طول زمان است و پارامترB که شیب افزایش اولیه دامنه موج P را مشخص می‌کند. این پارامترها با استفاده از روش کمترین مربعات تعیین می‌شوند. تحلیل نمودارهای بدست آمده نشان داد که رابطه‌ای خطی و معکوس میان log B و log Δ وجود دارد که امکان تخمین فاصله رومرکزی زمین‌لرزه (Δ) را فراهم می‌کند. برای برآورد بزرگی زمینلرزه نیز از بیشینه دامنه موج P استفاده شده است. بر اساس داده های مورد مطالعه، رابطه فاصله رومرکزی log⁡〖∆=-0.1142 log⁡〖B+1.55±0.46 〗 〗 و رابطه بزرگی M_est=0.337 log⁡〖P_max-0.804 log⁡〖B+5.659±0.34 〗 〗 برای منطقه مورد مطالعه به‌دست آمد. مقایسه مقادیر این روابط با مقادیر واقعی نشان داد، که عملکرد آنها رضایت‌بخش است و می‌توانند برای برآورد سریع پارامترهای کلیدی زمین‌لرزه در سامانه‌های هشدار سریع منطقه جنوب و جنوب غرب زاگرس مورد استفاده قرار گیرند. این نتایج بیانگر قابلیت روش B – Δ در ارائه تخمین‌های اولیه دقیق و سریع برای مدیریت خطر زمین‌لرزه در مناطق مطالعه شده است.

کلیدواژه‌ها


رستمی، ش.، سپهوند، م.، معهود، م. و نصرآبادی، ن.، 1400. تخمین سریع بزرگی و فاصله رومرکزی زمینلرزه به روش تک ایستگاه (B-Δ) برای شرق استان کرمان، پژوهشهای ژئوفیزیک کاربردی، 7(1)، 91-102.
 
Anderson, J.G. and Q. Chen, Beginnings of earthquakes in the Mexican subduction zone on strong-motion accelerograms. Bulletin of the Seismological Society of America, 1995. 85(4): p. 1107-1115.
Berberian, M., Jackson, J., Priestley, K. and Wallace, T., 2012. Active faulting and tectonics of Iran, Tectonophysics, 555-556, pp.1–36.
Heidari, R., 2016, Quick Estimation of the Magnitude and Epicentral Distance Using P Wave for Earthquakes in Iran, Bull. Seismol. Soc. Am., 106.
Kanamori, H. and Anderson, D.L., 1975. Theoretical basis of some empirical relations in seismology, Bulletin of the Seismological Society of America, 65(5), pp.1073–1095.
Lay, T. and Wallace, T.C., 1995. Modern Global Seismology, Academic Press, San Diego.
Mahood, M., Mokhtari, M., and Zafarani, H., 2016. Prediction of magnitude and epicentral distance from a single seismic record: a case study of the Ahar-Varzaghan earthquake. IJGE, 2(4),208-213.
Mahood, M., 2018. Rapid Estimating Epicentral Distance and Magnitude from a Single Seismic Record of Sarpol-e Zahab Earthquake, JSEE, 20 (2), 29-36.
Nazeri, S. and Z.H. Shomali, Rapid estimation of the epicentral distance in the earthquake early warning system around the Tehran region, Iran. Seismological Research Letters, 2019. 90(5): p. 1916-1922.
Noda, S., Yamamoto, S. and Sato, S., 2012. New method for estimation earthquake parameters for earthquake early warning system, Q. Rep. Railway Tech. Res. Inst, 53, no. 2.
Odaka, T., Ashiya, K., Tsukada, S., Sato, S., Ohtake, K. and Nozaka, D., 2003. A new method of quickly estimating epicentral distance and magnitude from a single seismic record, Bull. Seismol. Soc. Am, 93, 526– 532.
Rostami, SH., Sepahvand, M.R., Mahood, M. and Nasrabadi, A., 2019a, Rapid estimation of magnitude and Δ from B-Δ method for Mohammadabad earthquake, 8th International Conference on Seismology and Earthquake Engineering, Tehran, 11 to 13 November 2019.