1
دانشگاه صنعتی شاهرود - دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک
2
دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک - دانشگاه صنعتی شاهرود
3
شرکت مهندسین مشاور کاواک ارای نوین معدن
10.22044/jrag.2026.17461.1384
چکیده
اکتشاف ذخایر معدنی در مناطقی که رخنمونهای زمینشناسی توسط لایههای ضخیم آبرفت پوشیده شدهاند، یکی از چالشهای اساسی در زمینشناسی اقتصادی و ژئوفیزیک اکتشافی محسوب میشود. در چنین شرایطی، دادههای میدان پتانسیل، شامل گرانیسنجی، به دلیل توانایی در آشکارسازی خصوصیات فیزیکی زیرسطحی اهمیت ویژهای مییابند، اما تفسیر کمی این دادهها همواره با چالش عدم قطعیت ذاتی روبهرو است که ناشی از نبود کیفیت عمقی ذاتی در میدانهای پتانسیل است،. هدف اصلی این پژوهش، حل مشکل اکتشاف در مناطق پوشیده از آبرفت با بهرهگیری از رویکرد پیشرفته وارونسازی سهبعدی دادههای گرانی و است. برای غلبه بر مشکل عدم قطعیت و تمرکز چگالی در سطح، در این پژوهش از الگوریتم لی-الدنبرگ استفاده شده است که با تعریف یک تابع هدف شامل مدل مرجع و توابع وزندهی عمقی و توزیع چگالی را در فضای سهبعدی بازسازی میکند، این روش بر روی دادههای محدوده اکتشافی نگین در استان یزد، که شواهد سطحی اندکی از کانیسازی دارد، پیادهسازی شد. فرآیند وارونسازی با تقسیم فضای زیرسطحی به سلولهای مستطیلی و کمینهسازی تابع هدف با قید برازش دادههای مشاهداتی انجام گرفت،. نتایج حاصل از مدلسازی وارون سهبعدی، وجود یک توده نفوذی با چگالی بالا را در عمق تقریبی ۶۰ تا ۲۰۰ متری نشان داد که با ساختارهای زمینشناسی مورد انتظار همخوانی داشت. جهت اعتبارسنجی نهایی مدل ژئوفیزیکی، نتایج با دادههای حاصل از حفاریهای اکتشافی مقایسه گردید. نتایج نهایی نشاندهنده انطباق بسیار دقیق مدلسازی با واقعیت زمینشناسی است، بهطوریکه حفاری انجام شده در مرکز آنومالی گرانی، وجود توده گرانودیوریتی مرتبط با کانیسازی را دقیقاً در عمق ۶۱ متری تایید میکند. این پژوهش نشان میدهد که تلفیق مدلسازی وارون سهبعدی با اطلاعات محدود زمینشناسی میتواند به عنوان راهکاری بهینه برای تعیین نقاط حفاری و کاهش ریسک اکتشاف در دشتهای آبرفتی مورد استفاده قرار گیرد.
نجاتی کلاته, علی , سرحدی, سید طاها و فتحی, علی . (1405). مدلسازی معکوس سهبعدی دادههای گرانیسنجی و مقایسه آن با دادههای حفاری در محدوده اکتشافی نگین، استان یزد. پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی, (), -. doi: 10.22044/jrag.2026.17461.1384
MLA
نجاتی کلاته, علی , , سرحدی, سید طاها , و فتحی, علی . "مدلسازی معکوس سهبعدی دادههای گرانیسنجی و مقایسه آن با دادههای حفاری در محدوده اکتشافی نگین، استان یزد", پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی, , , 1405, -. doi: 10.22044/jrag.2026.17461.1384
HARVARD
نجاتی کلاته, علی, سرحدی, سید طاها, فتحی, علی. (1405). 'مدلسازی معکوس سهبعدی دادههای گرانیسنجی و مقایسه آن با دادههای حفاری در محدوده اکتشافی نگین، استان یزد', پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی, (), pp. -. doi: 10.22044/jrag.2026.17461.1384
CHICAGO
علی نجاتی کلاته , سید طاها سرحدی و علی فتحی, "مدلسازی معکوس سهبعدی دادههای گرانیسنجی و مقایسه آن با دادههای حفاری در محدوده اکتشافی نگین، استان یزد," پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی, (1405): -, doi: 10.22044/jrag.2026.17461.1384
VANCOUVER
نجاتی کلاته, علی, سرحدی, سید طاها, فتحی, علی. مدلسازی معکوس سهبعدی دادههای گرانیسنجی و مقایسه آن با دادههای حفاری در محدوده اکتشافی نگین، استان یزد. پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی, 1405; (): -. doi: 10.22044/jrag.2026.17461.1384
)