برآورد تحلیلی طیف پرتو گامای گسیلی در روش PGNAA برای کانه بوکسیت معدن جاجرم

نوع مقاله : سایر مقالات

نویسندگان

1 گروه هسته ای و مهندسی هسته ای، دانشکده فیزیک و مهندسی هسته ای، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 گروه فیزیک هسته، دانشکده فیزیک و مهندسی هسته ای، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 گروه فیزیک هسته ای، دانشکده فیزیک و مهندسی هسته ای، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

10.22044/jrag.2026.17279.1381

چکیده

روش فعال‌سازی نوترونی گاماهای گسیلی آنی (PGNAA) در آنالیز کمی و کیفی عنصری نمونه ، یک روش سریع، غیر مخرب و بخوبی توسعه یافته‌ای است ودر حوزه‌های پژوهشی مربوط به داروسازی، صنعت و معدن بکار برده می‌شود. یکی از مهمترین قسمت های این روش، تجزیه و تحلیل طیف پرتوگامای حاصله است. در حال حاضر با 4 روش: آزمون تجربی مستقیم، شبیه سازی مونت کارلو، شبکه عصبی و برآورد تحلیلی می‌توان این طیف را بدست آورد و یا تجزیه و تحلیل کرد. روش برآورد تحلیلی طیف پرتو گاما که موضوع اصلی این پژوهش است در واقع شبیه سازی طیف بر اساس اصول و بنیان های فیزیکی برهمکنش نوترون ‌های گرمایی با هسته عناصر موجود در نمونه و اصول و بنیان های فیزیکی برهمکنش فوتون های گامای گسیلی از نمونه فعال سازی شده با ماده درون آشکارساز مورد نظر است. مزایای این شبیه سازی عبارتند از: تعیین دقیق موقعیت قله‌های عناصر در طیف شامل: قله‌های اصلی، قله‌های تک فراری و دو فراری، تعیین همپوشانی قله‌های کوچک‌تر توسط قله‌های بزرگتر و تعیین اجزاء اصلی در شکل طیف حاصل از در هم رفتگی قله چند عنصر با هم. هدف دیگراین پژوهش بدست آوردن آشکار ساز مناسبی برای طیف سنجی در آزمون (PGNAA) از کانه نمونه بوکسیت معدن جاجرم بمنظور تعیین درصد (Al2O3) و) (SiO2 بوده است. بنابراین طیف تحلیلی حاصل از روش (PGNAA) بر روی نمونه، بوسیله سه آشکار ساز (NaI) ، (HPGO) و (BGO) بدست آورده ومقایسه شده‌اند. با بررسی طیف های تحلیلی سه آشکارساز، آشکار ساز مناسب برای این کار نوع (NaI) تشخیص داده شده است.

کلیدواژه‌ها