Development of a Conceptual Model and Identification of a Karst Spring Source Using Integrated Geophysical and Hydrogeological Data: A Case Study of the Ravansar Karst Spring

Authors

Faculty of Mining, Petroleum and Geophysics Engineering, Shahrood University of Technology

10.22044/jrag.2026.16981.1375

Abstract

آبخوان‌های کارستی از مهم‌ترین منابع آب زیرزمینی هستند و نقش کلیدی در تعیین کمیت و کیفیت آب دارند. چشمه کارستی روانسر در استان کرمانشاه یکی از این منابع ارزشمند است که از سنگ‌های کربناته کرتاسه منشأ گرفته و تحت تأثیر فعالیت‌های تکتونیکی و گسل‌ها قرار دارد. گسل‌های اصلی منطقه دارای روند N60W و N30E با شیب بیش از ۴۵ درجه به سمت شمال‌شرق هستند که شرایط مناسبی برای توسعه کارست و جریان آب زیرزمینی فراهم می‌کنند.

این تحقیق با استفاده از روش‌های ژئوفیزیکی و هیدروژئولوژیکی، دامنه و ویژگی‌های توسعه کارست را در منطقه روانسر بررسی کرده است. داده‌های گرانی و مقاومت ویژه الکتریکی برای شناسایی ویژگی‌های زیرسطحی جمع‌آوری شدند. تمامی آنومالی‌های مثبت و منفی گرانی مورد بررسی میدانی قرار گرفتند و دو پروفیل مقاومت ویژه با آرایش‌های قطبی–دوقطبی و دوقطبی–دوقطبی اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با الگوریتم دوبعدی مبتنی بر روش کمترین مربعات مدل‌سازی شدند.

نتایج نشان‌دهنده وجود حفره‌های بزرگ و ساختارهای کارستی در سنگ‌های کربناته است که به‌عنوان مجاری اصلی جریان آب به چشمه روانسر عمل می‌کنند. مدل مفهومی توسعه یافته، ارتباط بین حفره‌ها، کارست‌ها و گسل‌ها را نشان می‌دهد و می‌تواند در مدیریت پایدار منابع آب و حفاظت از کیفیت آب‌های زیرزمینی مؤثر باشد.

Keywords