دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 12 2 2026 09 23 3D joint inversion of gravity and magnetic data using Cross gradient constraint وارون سازی همزمان سه بعدی داده های گرانی و مغناطیس با استفاده از قید ضرب گرادیان برداری 75 87 3730 10.22044/jrag.2026.17261.1380 FA یاسر دهبان دانشجوی دکتری تخصصی مهندسی معدن_اکتشاف، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران علی نجاتی کلاته دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران مهرداد سلیمانی منفرد دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران محمد رضایی استادیار، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Journal Article 2025 12 02 Potential field methods, specifically gravity and magnetic method are fundamental geophysical techniques in mineral exploration. The interpretation of this data heavily relies on inversion modeling. Inversion of potential field data to estimate subsurface model parameters is a numerically challenging and inherently non-unique problem. An infinite number of models can adequately satisfy the observed data. A crucial approach to mitigate this non-uniqueness is incorporating geological constraints relevant to the survey area. While individual inversions of geophysical datasets often provide satisfactory reconstructions of subsurface anomaly locations, integrating information from multiple geophysical methods is essential for achieving a better recovery and subsequently a more robust interpretation of subsurface structures. In many practical scenarios, single-method geophysical surveys fail to provide unambiguous interpretations. Thus, the combination of geophysical methods is imperative. Joint inversion, whether for identical or different physical parameters, is an effective technique to achieve enhanced resolution. Consequently, a comprehensive geophysical interpretation based on joint inversion has gained widespread application in recent years. This paper investigates the three-dimensional (3D) joint inversion of gravity and magnetic data by utilizing a cross-gradient function to enforce structural similarity. The performance of the joint inversion algorithm is first validated using synthetic model data. Finally, the algorithm is applied to real field data to demonstrate its practical efficacy روش‌های گرانی‌سنجی و مغناطیس‌سنجی که در ژئوفیزیک در گروه روش‌های میدان پتانسیل قرار می‌گیرند، از مهم‌ترین ابزارهای غیرمستقیم برای شناسایی، اکتشاف و تفسیر ساختارهای زمین‌شناسی در اعماق زمین به شمار می‌روند. این روش‌ها به دلیل هزینه نسبتاً کم، پوشش‌ وسیع و حساسیت بالا به تغییرات چگالی و مغناطیس‌پذیری، در اکتشاف مواد معدنی و مطالعات زیرسطحی کاربرد گسترده‌ای دارند. بااین‌حال، وارون‌سازی داده‌های میدان پتانسیل به دلیل ماهیت ذاتی این داده‌ها، یک مسئله بد‌حالت (ill-posed) است؛ به‌طوری‌که تعداد زیادی مدل می‌توانند پاسخ‌های مشاهده‌شده را با دقت مشابه تولید کنند. ازاین‌رو، دستیابی به یک مدل یکتا بدون بهره‌گیری از قیدهای زمین‌شناسی یا اطلاعات تکمیلی امکان‌پذیر نیست. یکی از راهکارهای مؤثر برای غلبه بر این محدودیت، استفاده از وارون‌سازی هم‌زمان داده‌های ژئوفیزیکی است. وارون‌سازی هم‌زمان با بهره‌گیری از اطلاعات مکمل بین دو یا چند مجموعه داده، می‌تواند منجر به بازسازی دقیق‌تر، پایدارتر و معنادارتر از نظر زمین‌شناسی شود. ترکیب داده‌های گرانی‌سنجی و مغناطیس‌سنجی به‌ویژه اهمیت دارد، زیرا هر یک از این داده‌ها نسبت به ویژگی‌های متفاوتی از محیط زیرسطح حساسیت دارند و ادغام آن‌ها می‌تواند به تفکیک بهتر مرزها، بازیابی هندسه اجسام و بهبود رزولوشن مدل منجر شود. در این پژوهش، یک روش وارون‌سازی هم‌زمان سه‌بعدی داده‌های گرانی‌سنجی و مغناطیس‌سنجی ارائه شده است که در آن از قید ضرب برداری گرادیان‌ها برای همسو کردن ساختارهای زیرسطحی بازیابی‌شده استفاده می‌شود. این قید موجب می‌شود مرزهای ساختاری در هر دو مدل تا حد امکان یکسان بازسازی گردد و بدین ترتیب مدل نهایی با واقعیت زمین‌شناسی سازگاری بیشتری داشته باشد. برای ارزیابی کارایی روش پیشنهادی، ابتدا آزمایش‌هایی بر داده‌های مدل‌سازی‌شده مصنوعی انجام شده تا دقت، پایداری و رفتار الگوریتم مورد بررسی قرار گیرد. در ادامه، روش بر داده‌های واقعی یک منطقه معدنی اعمال شده و نتایج حاصل نشان می‌دهد که وارون‌سازی هم‌زمان می‌تواند ساختارهای زیرسطحی را با تفسیرپذیری بالاتر و عدم قطعیت کمتر نسبت به وارون‌سازی جداگانه داده‌ها بازیابی کند. این نتایج بیانگر توانایی بالای روش پیشنهادی در کاربردهای اکتشافی و تفسیر یکپارچه ژئوفیزیکی است

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_3730_b4875713353e10dfbe3780e8c8cc262a.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 12 2 2026 09 23 Developing an Automatic Algorithm for Salt Dome Detection Based on Seismic Attributes and Mathematical Morphology Operators توسعه یک الگوریتم خودکار بر مبنای نشانگرهای لرزه ای و عملگرهای ریخت شناسی ریاضیاتی برای آشکارسازی گنبد نمکی 89 98 3761 10.22044/jrag.2026.17088.1377 FA سید سجاد حسینی جنبذی دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران محمد رداد استادیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران امین روشندل کاهو دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article 2025 11 04 This study addresses the critical challenge in seismic interpretation of accurately delineating salt dome boundaries, which is essential for hydrocarbon exploration and subsurface modeling. It introduces a novel, fully automated hybrid algorithm designed to detect these boundaries and construct corresponding 3D models directly from seismic data. The methodology integrates seismic attribute analysis with mathematical morphological operators. In the first step, attribute analysis is performed on the seismic data volume to detect the salt dome texture. Three seismic attributes, texture energy, texture entropy, and chaos have been examined. The attribute volume is then normalized, binarized, and processed through a sequence of morphological operations, including opening and hole-filling to produce a high-resolution refined final salt dome volume. The algorithm was successfully tested and validated on a 3D seismic dataset from the geologically complex Strait of Hormuz in Iran. The evaluation of the results showed that the proposed method not only performs with good accuracy, close to manual interpretation, but also achieves this result within a very reasonable and acceptable runtime of approximately 30 seconds. Furthermore, quantitative evaluation of the results indicated that among the seismic attributes used, the texture energy attribute exhibits the best performance with the highest average symmetric surface distance (ASSD) in identifying salt dome boundaries. This capability minimizes the reliance of the interpretation process on the interpreter's subjective judgment and enables efficient processing of large-scale seismic data in an industrial context. گنبدهای نمکی، به عنوان ساختارهای زمین‌شناسی پیچیده، با ایجاد الگوهای بازتابی آشفته در داده‌های لرزه‌ای، چالش‌های متعددی را در فرآیند تفسیر به وجود می‌آورند. از سوی دیگر، با توجه به حجم بسیار زیاد داده‌های لرزه‌ای و زمانبر بودن تفسیر دستی آنها، توسعه روش‌هایی که توانایی ارائه خودکار یک مدل نهایی سه‌بعدی از گنبد نمکی را داشته باشند، جذاب و کاربردی است. این پژوهش با هدف توسعه روشی خودکار و کارآمد برای شناسایی مرز گنبدهای نمکی در داده‌های لرزه‌ای سه‌بعدی و تولید مدل سه‌بعدی از گنبد انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، الگوریتمی ترکیبی مبتنی بر تحلیل نشانگرهای لرزه‌ای و عملگرهای ریخت‌شناسی ریاضیاتی طراحی و پیاده‌سازی شده است. در مرحله اول، تحلیل نشانگری بر روی حجم داده لرزه ای و برای تشخیص بافت گنبد نمکی انجام می شود. سه نشانگر لرزه‌ای انرژی بافتی، بی‌نظمی بافتی و آشفتگی مورد بررسی قرار گرفته اند. در مرحله بعد، حجم نشانگر پس از نرمال سازی به حجم باینری تبدیل می گردد. سپس، با اعمال توالی مناسبی از عملگرهای ریخت‌شناسی (شامل عملگرهای باز کردن و پر کردن حفره)، حجم نهایی پالایش شده گنبد نمکی با وضوح بالا استخراج می شود. الگوریتم بر روی یک حجم داده لرزه ای سه بعدی مربوط به تنگه هرمز ایران و شامل 280 خط گیرنده، 311 خط چشمه و 426 نمونه زمانی اعمال شده است. ارزیابی نتایج نشان داد که روش پیشنهادی نه تنها قادر است با دقتی خوب و نزدیک به تفسیر دستی عمل کند، بلکه این نتیجه را در بازه زمانی بسیار معقول و قابل قبول حدوداً 30 ثانیه به دست می‌آورد. همچنین ارزیابی کمّی نتایج نشان داد که در میان نشانگرهای لرزه‌ای استفاده شده، نشانگر انرژی بافتی بهترین عملکرد را با بالاترین مقدار معیار فاصله سطحی متقارن متوسط در شناسایی مرز گنبد نمکی داراست. مزیت اصلی این پژوهش، ارائه الگوریتمی خودکار است که در بازه زمانی بسیار معقول و قابل قبول، قادر به تولید مدل سه‌بعدی نهایی از گنبد نمکی می‌باشد. این قابلیت، وابستگی فرآیند تفسیر به قضاوت ذهنی مفسّر را به حداقل رسانده و امکان پردازش کارآمد داده‌های حجیم لرزه‌ای در مقیاس صنعتی را فراهم می‌سازد.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_3761_7a22ba783125cc3bebabaf0509653b77.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 12 2 2026 09 23 Analytical Estimation of the Emitted Gamma Ray Spectrum in the PGNAA Method for Bauxite Ore of Jajarm Mine برآورد تحلیلی طیف پرتو گامای گسیلی در روش PGNAA برای کانه بوکسیت معدن جاجرم 99 111 3762 10.22044/jrag.2026.17279.1381 FA حسین خباززاده دانشجوی دکترا ؛ دانشکده فیزیک و مهندسی هسته‌ای دانشگاه صنعتی شاهرود حسین توکلی عنبران استاد ؛ دانشکده فیزیک و مهندسی هسته‌ای دانشگاه صنعتی شاهرود احسان ابراهیمی بسابی دانشیار ؛ دانشکده فیزیک و مهندسی هسته‌ای دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2025 12 14 The Prompt Gamma Neutron Activation Analysis (PGNAA) method is a rapid, non-destructive, and well-established technique for Quantitative and qualitative elemental analysis, widely used in pharmaceuticals, industry, and mining. A critical part of PGNAA is the analysis of the resulting gamma-ray spectrum, which can currently be obtained or analyzed using four approaches: direct experimental measurement, Monte Carlo simulation, neural networks, and analytical estimation. This research focuses on the analytical estimation method, which simulates the spectrum based on the physical principles governing the interaction of thermal neutrons with the nuclei of elements in the sample, and the interaction of prompt gamma photons emitted from the activated sample with the The material inside the detector is of interest. Advantages of this method include accurate determination of elemental peak positions—including main, single-escape, and double-escape peaks—identification of smaller peaks overlapping with larger ones, and determination of the main components shaping the spectrum due to multiple overlapping peaks. Another goal of this study is to identify a suitable detector for gamma spectroscopy in PGNAA testing of a bauxite ore sample from the Jajarm mine, to determine Al₂O₃ and SiO₂ percentages. Analytical spectra for the sample were acquired using three detectors—NaI, HPGe, and BGO—and compared. Examination of these spectra showed that the NaI detector is the most suitable for this application, providing reliable spectral information for elemental analysis of the bauxite sample. روش فعال‌سازی نوترونی گاماهای گسیلی آنی (PGNAA) در آنالیز کمی و کیفی عنصری نمونه ، یک روش سریع، غیر مخرب و بخوبی توسعه یافته‌ای است ودر حوزه‌های پژوهشی مربوط به داروسازی، صنعت و معدن بکار برده می‌شود. یکی از مهمترین قسمت های این روش، تجزیه و تحلیل طیف پرتوگامای حاصله است. در حال حاضر با 4 روش: آزمون تجربی مستقیم، شبیه سازی مونت کارلو، شبکه عصبی و برآورد تحلیلی می‌توان این طیف را بدست آورد و یا تجزیه و تحلیل کرد. روش برآورد تحلیلی طیف پرتو گاما که موضوع اصلی این پژوهش است در واقع شبیه سازی طیف بر اساس اصول و بنیان های فیزیکی برهمکنش نوترون ‌های گرمایی با هسته عناصر موجود در نمونه و اصول و بنیان های فیزیکی برهمکنش فوتون های گامای گسیلی از نمونه فعال سازی شده با ماده درون آشکارساز مورد نظر است. مزایای این شبیه سازی عبارتند از: تعیین دقیق موقعیت قله‌های عناصر در طیف شامل: قله‌های اصلی، قله‌های تک فراری و دو فراری، تعیین همپوشانی قله‌های کوچک‌تر توسط قله‌های بزرگتر و تعیین اجزاء اصلی در شکل طیف حاصل از در هم رفتگی قله چند عنصر با هم. هدف دیگراین پژوهش بدست آوردن آشکار ساز مناسبی برای طیف سنجی در آزمون (PGNAA) از کانه نمونه بوکسیت معدن جاجرم بمنظور تعیین درصد (Al2O3) و) (SiO2 بوده است. بنابراین طیف تحلیلی حاصل از روش (PGNAA) بر روی نمونه، بوسیله سه آشکار ساز (NaI) ، (HPGO) و (BGO) بدست آورده ومقایسه شده‌اند. با بررسی طیف های تحلیلی سه آشکارساز، آشکار ساز مناسب برای این کار نوع (NaI) تشخیص داده شده است.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_3762_36ab9d5d4fdb35336e1abdaf74223108.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 12 2 2026 09 23 Development of a Conceptual Model and Identification of a Karst Spring Source Using Integrated Geophysical and Hydrogeological Data: A Case Study of the Ravansar Karst Spring تهیه مدل مفهومی و آشکارسازی منبع چشمه کارستی با تلفیق داده‌های ژئوفیزیکی و هیدروژئولوژی: مطالعه موردی چشمه کارستی روانسر 113 125 3765 10.22044/jrag.2026.16981.1375 FA حمیدرضا باغزندانی دکتری تخصصی مهندسی معدن، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران حمید آقاجانی دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article 2025 10 14 آبخوان‌های کارستی از مهم‌ترین منابع آب زیرزمینی هستند و نقش کلیدی در تعیین کمیت و کیفیت آب دارند. چشمه کارستی روانسر در استان کرمانشاه یکی از این منابع ارزشمند است که از سنگ‌های کربناته کرتاسه منشأ گرفته و تحت تأثیر فعالیت‌های تکتونیکی و گسل‌ها قرار دارد. گسل‌های اصلی منطقه دارای روند N60W و N30E با شیب بیش از ۴۵ درجه به سمت شمال‌شرق هستند که شرایط مناسبی برای توسعه کارست و جریان آب زیرزمینی فراهم می‌کنند. این تحقیق با استفاده از روش‌های ژئوفیزیکی و هیدروژئولوژیکی، دامنه و ویژگی‌های توسعه کارست را در منطقه روانسر بررسی کرده است. داده‌های گرانی و مقاومت ویژه الکتریکی برای شناسایی ویژگی‌های زیرسطحی جمع‌آوری شدند. تمامی آنومالی‌های مثبت و منفی گرانی مورد بررسی میدانی قرار گرفتند و دو پروفیل مقاومت ویژه با آرایش‌های قطبی–دوقطبی و دوقطبی–دوقطبی اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با الگوریتم دوبعدی مبتنی بر روش کمترین مربعات مدل‌سازی شدند. نتایج نشان‌دهنده وجود حفره‌های بزرگ و ساختارهای کارستی در سنگ‌های کربناته است که به‌عنوان مجاری اصلی جریان آب به چشمه روانسر عمل می‌کنند. مدل مفهومی توسعه یافته، ارتباط بین حفره‌ها، کارست‌ها و گسل‌ها را نشان می‌دهد و می‌تواند در مدیریت پایدار منابع آب و حفاظت از کیفیت آب‌های زیرزمینی مؤثر باشد. منابع آب سطحی و زیرزمینی از ارکان اصلی توسعه پایدار، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، محسوب می‌شوند و بخش قابل‌توجهی از این منابع در سازندهای کربناته و محیط‌های کارستی ذخیره می‌شود. زون ساختاری زاگرس به دلیل ضخامت زیاد و گسترش وسیع سنگ‌های کربناته، یکی از مهم‌ترین نواحی کارستی ایران محسوب می‌شود و نقش اساسی در تأمین آب زیرزمینی دارد. چشمه کارستی روانسر در استان کرمانشاه، با منشأ سازند آهکی بیستون (کرتاسه)، از منابع آبی شاخص این منطقه است که توسعه آن به‌شدت تحت تأثیر گسل‌های اصلی با روندهای غالب N60W و N30E قرار دارد. به‌منظور شناسایی و تصویرسازی حفرات زیرسطحی کارستی، از تلفیق روش‌های میکروگرانی و توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی استفاده شد. داده‌های گرانی‌سنجی در قالب حدود 1700 ایستگاه برداشت و آنومالی‌های منفی بوگه با دامنه‌ای در حدود 0.14- تا 0.17- میلی‌گال استخراج گردید که بیانگر حضور فضاهای خالی و کاهش چگالی در زیرسطح است. بر اساس نتایج مدلسازی، چگالی واحدهای کارستی نسبت به سنگ آهک سالم کاهش یافته و به مقادیر تقریبی 2.45 تا 2.55 گرم بر سانتی‌متر مکعب می‌رسد. در ادامه، دو پروفیل ژئوالکتریکی با آرایش‌های قطبی–دوقطبی و دوقطبی–دوقطبی طراحی و داده‌های مقاومت ویژه و قطبش القایی برداشت و با استفاده از الگوریتم‌های وارون‌سازی دوبعدی مبتنی بر روش حداقل مربعات پردازش شدند. نتایج نشان می‌دهد که نواحی کارستی و حفرات پرشده از آب دارای مقاومت ویژه پایین در بازه 30 تا 100 اهم‌متر بوده، در حالی‌که حفرات خشک و سنگ‌های آهکی سالم مقادیر مقاومت بالاتر از 800 تا 1500 اهم‌متر را نشان می‌دهند. ابعاد جانبی حفرات و فروچاله‌های شناسایی‌شده بین 20 تا 50 متر و عمق آن‌ها در برخی بخش‌ها بیش از 30 تا 60 متر برآورد می‌شود. مقایسه مقاطع چگالی و مقاومت ویژه الکتریکی نشان می‌دهد که فضاهای خالی خشک با مقاومت الکتریکی بالا و کاهش چگالی همراه هستند، در حالی‌که حفرات پرشده از آب با مقاومت کمتر و کاهش نسبی چگالی مشخص می‌شوند. در نهایت، با تلفیق نتایج حاصل از دو روش ژئوفیزیکی و تطبیق آن‌ها با شواهد زمین‌شناسی و تکتونیکی، مدل زمین‌شناسی و مدل مفهومی کارست محدوده روانسر تهیه شد که گسترش جانبی و عمقی سیستم کارستی را تا عمق تقریبی 80 تا 120 متر نشان می‌دهد. نتایج این مطالعه کارایی بالای تلفیق روش‌های گرانی‌سنجی و ژئوالکتریک را در تفکیک نواحی کارستی از ساختارهای گسلی و شناسایی دقیق مسیرهای جریان آب زیرزمینی تأیید می‌کند.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_3765_0efbda915103e2299a5319ec13117ff5.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 12 2 2026 09 23 3D Inverse Modeling of Magnetic Survey Data and Comparison with Drilling Data in the Negin Exploration Area, Yazd Province مدل‌سازی معکوس سه‌بعدی داده‌های مغناطیس‌سنجی و مقایسه آن با داده‎های حفاری در محدوده اکتشافی نگین، استان یزد 127 139 3813 10.22044/jrag.2026.17459.1383 FA سید طاها سرحدی دانشجوی کارشناسی ارشد؛ مهندسی معدن گرایش اکتشاف؛ دانشکده‌ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران علی نجاتی کلاته دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران علی فتحی شرکت مهندسین مشاور کاواک آرای نوین معدن Journal Article 2026 02 09 The depletion of near-surface mineral resources and the growing demand for raw materials, particularly strategic metals, have intensified the need to explore concealed mineral deposits in sediment-covered regions. In this study, the geometry, dimensions, and depth extent of buried ore bodies in the Negin exploration area, Yazd Province, central Iran, are investigated using ground magnetic data as an effective potential-field method for detecting ferromagnetic sources. After data acquisition, standard preprocessing procedures, including diurnal correction and removal of the main geomagnetic field using the IGRF, were applied. Residual magnetic anomaly maps were generated and further processed in the Oasis Montaj environment using RTP, analytic signal, vertical and horizontal derivatives, and upward continuation to enhance anomaly resolution and mitigate dipolar effects. The processed results reveal well-defined magnetic anomalies with a consistent structural trend in the central part of the study area. To obtain a quantitative model of subsurface magnetic susceptibility and reduce the inherent non-uniqueness of potential-field interpretation, 3D magnetic inversion was performed using the Li and Oldenburg algorithm implemented in MAG3D software. The results delineate a semi-ellipsoidal intrusive body with high magnetic susceptibility beneath the central zone. Analysis of the 3D model indicates that the top of the anomalous body is located at an approximate depth of 60 m. The close agreement between inversion results and geological evidence, including exploratory drilling data, demonstrates the reliability of constrained three-dimensional magnetic inversion for subsurface characterization and exploration risk reduction in sediment-covered terrains. کاهش تدریجی ذخایر معدنی سطحی و افزایش مداوم تقاضا برای مواد خام، به‌ویژه فلزات استراتژیک، سبب شده است که اکتشاف کانسارهای پنهان در نواحی فاقد رخنمون سطحی و پوشیده از رسوبات آبرفتی به یکی از چالش‌های اساسی در زمین‌شناسی اقتصادی و ژئوفیزیک اکتشافی تبدیل شود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تعیین هندسه، ابعاد و گسترش عمقی توده‌های کانساری مدفون در محدوده اکتشافی نگین واقع در استان یزد انجام شده است. بدین منظور، از داده‌های مغناطیس‌سنجی زمینی به‌عنوان یکی از کارآمدترین روش‌های میدان پتانسیل در شناسایی توده‌های فرومغناطیس استفاده گردید. پس از برداشت داده‌ها، پردازش‌های اولیه شامل تصحیح نوسانات روزانه، حذف میدان اصلی زمین با استفاده از مدل مرجع ژئومغناطیسی بین‌المللی (IGRF) و تولید نقشه میدان مغناطیسی باقی‌مانده در محیط نرم‌افزار Oasis Montaj انجام شد. به‌منظور بهبود تفسیر کیفی و کاهش اثر ماهیت دوقطبی میدان مغناطیسی، فیلترهای تخصصی نظیر برگردان به قطب، سیگنال تحلیلی، مشتق‌های قائم و افقی و ادامه به سمت بالا اعمال گردید. نتایج این پردازش‌ها بیانگر وجود آنومالی‌های مغناطیسی شاخص با روند غالب ساختاری مشخص در بخش مرکزی محدوده مورد مطالعه است. در گام بعد، جهت دستیابی به تصویری کمی از توزیع پذیرفتاری مغناطیسی در زیرسطح و کاهش عدم قطعیت ذاتی تفسیر داده‌های میدان پتانسیل، فرایند مدل‌سازی معکوس سه‌بعدی داده‌ها با بهره‌گیری از الگوریتم لی و اولدنبرگ در نرم‌افزار MAG3D اجرا شد. در این فرایند، با اعمال توابع وزن‌دهی عمقی، قیود همواری و استفاده از مدل مرجع زمین‌شناسی، توزیع بهینه پذیرفتاری مغناطیسی در فضای زیرسطحی برآورد گردید. نتایج حاصل از وارون‌سازی داده‌ها، حضور یک توده نفوذی با هندسه نیمه‌بیضوی و پذیرفتاری مغناطیسی بالا را در بخش مرکزی محدوده آشکار ساخت. بر اساس تحلیل کمی مدل سه‌بعدی به‌دست‌آمده، عمق تقریبی بخش فوقانی این توده در حدود ۶۰ متر برآورد شده است. تطابق مناسب نتایج مدل‌سازی معکوس با شواهد زمین‌شناسی و داده‌های حفاری اکتشافی موجود، کارایی بالای روش وارون‌سازی مقید سه‌بعدی را در شناسایی دقیق ساختارهای زیرسطحی و کاهش ریسک اکتشافی در نواحی پوشیده از رسوبات تأیید می‌نماید.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_3813_7c7b56053324b9922f5a2ab58600e8d7.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 12 2 2026 09 23 A combination of the logistic function and the directional Hilbert transform for edge detection of gravity data تعیین مرز بی‌هنجاری‌های میدان گرانی با استفاده از ترکیب تبدیلات هیلبرت جهتی و تابع لجستیک 141 150 3911 10.22044/jrag.2026.17604.1386 FA احمد الوندی واحد همدان، دانشگاه جامع علمی کاربردی، تهران، ایران وحید ابراهیم زاده اردستانی گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران Journal Article 2026 04 13 Gravity anomalies map feature spatially overlapping fingerprints from a potentially huge number of sources, each with a different shape, depths and densities. In recent decades, geophysicists have developed a variety of image-enhancement filtering algorithms or edge detectors to accurately display the geometry and details of subterranean sources. However, in common filters, the images obtained for deeper sources are usually diffuse or fuzzy, or filters cannot equalize the edges of weak and strong amplitudes at the same time. In order to overcome these problems, in this paper, an effective filter using the combination of the logistic function, the directional Hilbert transform and the total horizontal gradient is introduced, abbreviated as "MLK". The results on the 2D and 3D data with noise and without noise show that MLK proposed filter performs better compared to the other filters. Also, we used the measured complete Bouguer anomaly (CBA) high resolution dataset in Slovakia territory. In addition to gravity map we also used the geological map to control our results as a case study. The primary goal of this research is to compare MLK edge determination filter and to assess the quality of filter and balance signals from shallow and deep geological structures. بی‌هنجاری‌های‌ گرانی از ساختارها و چشمه‌های مختلف مدفون که هر کدام دارای شکل، عمق، چگالی و.. متفاوتی هستند تشکیل می‌گردد. در دهه‌های اخیر انواع آشکارسازهای لبه و فیلترهای تعیین موقعیت افقی، به منظور تعیین و ترسیم دقیق هندسه و جزئیات چشمه‌های مدفون با پارامترهای مختلف توسعه و معرفی گردیده است. اگرچه در اکثر این تکنیک‌ها، تصاویر ترسیم‌شده برای چشمه‌های عمیق‌تر معمولا تار یا مبهم هستند و یا فیلتر نمی‌تواند به طور همزمان لبه‌های حاصل از چشمه‌های مختلف با دامنه‌های ضعیف و قوی را ترسیم نماید. از اینرو به منظور غلبه بر این مشکلات و جلوگیری از ترسیم لبه هاتی اضافی و جعلی، برای نخستین‌بار در این پژوهش یک فیلتر موثر با تفکیک‌پذیری و کیفیت مناسب و با استفاده از ترکیب تابع لجستیک و تبدیل هیلبرت جهت‌دار معرفی گردیده است. نتایج حاصل از بررسی فیلتر بر روی داده‌های گرانی مصنوعی دوبعدی و داده‌های گرانی سه‌بعدی بدون نوفه و همراه با نوفه نشان می‌دهد که فیلتر پیشنهادی نسبت به سایر فیلترهای مرسوم (سیگنال تحلیلی، سیگنال تحلیلی متعادل شده و تابع لجستیک سیگنال تحلیلی) از عملکرد بهتر و کیفیت بیشتری در تعیین لبه بی‌هنجاری‌های گرانی برخوردار است. همچنین به منظور تایید عملی کارآیی و توانمندی فیلترهای تعیین لبه، از تکنیک پیشنهادی و سایر فیلترهای استاندارد به منظور ترسیم موقعیت افقی برخی گسل‌ها و چشمه‌های مدفون در کارپاتیانز غربی واقع در کشور اسلواکی استفاده گردیده است. نتایج حاصل از داده‌های بی‌هنجاری گرانی بوگه کامل نشان می‌دهد که فیلتر پیشنهادی می‌تواند به نتایج بهتری در تفسیر کیفی و ترسیم موقعیت افقی بی‌هنجاری‌های گرانی نسبت به سایر تکنیک‌های تعیین لبه دست پیدا نماید.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_3911_1855052f4f8c9ff34822fa70007e55bc.pdf