دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 برآورد خودکار پارامتر منظم سازی به روش تخمینگر نااریب ریسک احتمالی در وارون سازی سه‌بعدی مقید داده های مغناطیسی 145 154 601 10.22044/jrag.2016.601 FA محمد رضایی دانشجوی دکتری، دانشکده‌ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود علی مرادزاده استاد، دانشکده مهندسی معدن، پردیس دانشکده های فنی، دانشگاه تهران علی نجاتی کلاته استادیار، دانشکده‌ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود حمید آقاجانی استادیار، دانشکده‌ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2015 10 17 وارونسازی دادههای مغناطیسی از اهمیت زیادی در تفسیر داده‌های اکتشافی برخوردار است. در این روش تخمین توزیع مغناطیس پذیری مدل زیرسطحی از طریق دادههای اندازهگیری شده سطحی صورت می‌گیرد. یکی از نکات کلیدی در حل مسائل وارون داده‌های ژئوفیزیکی تعیین مقدار بهینه پارامتر منظم سازی است. برای این منظور روشهای مختلفی در وارونسازی سه‌بعدی داده‌های مغناطیسی وجود دارد. در مطالعه حاضر از روش تخمینگر نااریب ریسک احتمالی (UPRE) برای تعیین مقدار بهینه پارامتر منظم سازی جهت وارونسازی سه‌بعدی مقید دادههای مغناطیسی با روش نمایش گرادیان تعدیل‌ شده نیوتن (GPRN) استفاده شد. جهت نیل به این هدف الگوریتمی تهیه گردید؛ که مقدار پارامتر منظم سازی برای وارونسازی تخمین زده میشود. برای بررسی چگونگی عملکرد و تعیین اعتبار الگوریتم تهیه‌شده، ابتدا از دادههای مغناطیسی حاصل از یک مدل مصنوعی و دادههای واقعی مغناطیسی مربوط به کانسار آهن الله‌آباد استان یزد استفاده شد. نتایج مدلسازی وارون سه‌بعدی دادههای مغناطیسی در این منطقه نشان میدهد که عمق کانیسازی در این منطقه کمتر از 100 متر است. نتایج به دست آمده در مقایسه با دادههای حاصل از حفاری نشان می‌دهد که بهکارگیری این الگوریتم، می‌تواند تخمین مناسبی از توزیع مغناطیس پذیری و ساختارهای زیرسطحی ماده معدنی ارائه کند.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_601_4e105d2211483c123449525aa135c518.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 واهمامیخت ناپایا با استفاده از بهینه‌سازی تصادفی تبلور شبیه سازی شده 155 166 740 10.22044/jrag.2016.740 FA اکبر حیدری دانشجوی دکتری، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران تکتم زند دانشجوی دکتری، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران علی غلامی دانشیار، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران Journal Article 2016 06 19 واهمامیخت یکی از مراحل مهم پردازش سیگنال‌های لرزه‌ای برای به دست آوردن تصاویر با تفکیک‌پذیری بالا از زیر سطح زمین از جمله تصاویر مخازن هیدروکربن است. در این مقاله فرآیند واهمامیخت ناپایا به منظور تخمین دامنه و زمان ضرایب غیر صفر سری بازتاب و همچنین تخمین فاکتور کیفیت لایه‌ها با فرض وجود محیط میرا کننده برای انتشار موجک چشمه با استفاده از روشی آماری انجام شده است. بازیابی محل دقیق بازتاب‌ها و حذف اثر میرایی زمین با استفاده از الگوریتم تبلور شبیه‌سازی شده صورت گرفته و فاکتور کیفیت برای هر لایه تخمین زده می‌شود. همچنین دامنه سری ضرایب بازتاب نیز با روش کمترین مربعات به دقت به دست می‎‌آید. در روش پیشنهادی، هر سه پارامتر دامنه، زمان ضرایب و فاکتور کیفیت مربوط به هر لایه به صورت هم‌زمان تخمین زده می‌شود که میتوان آن را مزیتی نسبت به سایر روشها بیان کرد. از الگوریتم تبلور شبیه‌سازی‌شده که الگوریتمی آماری و بر پایه‌ی تکرار است؛ برای حل مسئله‌ی مورد نظر استفاده شده است. نتایج حاصل از پیاده‌سازی این الگوریتم بر دادههای مصنوعی و میدانی، دقت عملکرد آن را به خوبی نشان می‌دهد.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_740_296a70920a6525f3b72e7f09cf063fc0.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 تخمین عمق نقطه کوری با استفاده از تحلیل طیفی داده‏های مغناطیسی هوابرد به منظور اکتشاف مقدماتی پتانسیل زمین‏گرمایی در محدوده مرکزی استان کرمان 167 176 846 10.22044/jrag.2017.846 FA نسترن حیدرآبادی پور دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش مهندسی معدن، دانشگاه شهید باهنر کرمان آزاده حجت استادیار، بخش مهندسی معدن، دانشگاه شهید باهنر کرمان حجت اله رنجبر استاد، بخش مهندسی معدن، دانشگاه شهید باهنر کرمان سعید کریمی نسب دانشیار، بخش مهندسی معدن، دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2016 08 07 با توجه به قرار گرفتن کشور ایران در کمربند ماگمایی جهانی و وجود چشمههای آب گرم فراوان و کوههای آتش‌فشانی، ایران از جمله مناطق دارای پتانسیل قابلتوجه منابع زمینگرمایی بهحساب میآید. اگرچه برخی اکتشافات مقدماتی، وجود پتانسیلهای زمینگرمایی در استان کرمان را شناسایی کرده، اما تاکنون مطالعات جامعی بهمنظور اکتشاف دقیقتر این ذخایر انجام نشده است. در این تحقیق، محاسبه عمق نقطه کوری بهمنظور تعیین پتانسیل زمینگرمایی در منطقه واقع بین طولهای شرقی ´30 و °56 تا ´30 و °58 و عرضهای شمالی ´30 و°28 تا ´30 و °29 با وسعت 22010 کیلومترمربع در محدوده مرکزی استان کرمان (واقع در شمال شهر جیرفت و شرق شهر بافت) مورد توجه قرار گرفت. بدین منظور، اطلاعات زمینشناسی منطقه و دادههای مغناطیسی هوابرد، بهعنوان دادههای اصلی تحقیق، مورد استفاده قرار گرفت. بعد از حذف میدان مغناطیسی اصلی از دادههای مغناطیسی (با استفاده از مدل میدان IGRF) و پس از اعمال فیلترهای RTP و میانگذر، بلوکبندی منطقه جهت استفاده از روش تحلیل طیفی انجام شد. بعد از انتخاب اندازه بهینه ابعاد بلوکبندی، با استفاده از شیب نمودار طیـف توان، عمق بالا و عمق مرکز توده مغناطیسی برای تمـام بلوکها محاسبه و در نهایت، نقشه عمق کوری منطقه مورد مطالعه تهیه شد. عمق کوری در منطقه مورد مطالعه، در محدوده 9 تا 9/9 کیلومتر متغیر است و کمترین مقادیر آن مربوط به ناحیه جنوب شرقی منطقه است. اطلاعات زمینشناسی منطقه حاکی از وجود شواهد دیگری چون چشمههای آب گرم، تودههای نفوذی و تودههای آتش‌فشانی در قسمت جنوب شرقی منطقه است. محدوده مذکور، بهعنوان محتملترین ناحیه جهت انجام مطالعات اکتشاف تفصیلی منابع زمینگرمایی در محدوده مورد مطالعه معرفی میشود.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_846_1f0d19bbdf0f1383d99efc97212b1240.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 تضعیف نوفه‌های زمین‌غلت در داده های لرزه ای با استفاده از تجزیه مُد متغیر 177 188 891 10.22044/jrag.2017.891 FA مهرداد خلیل طهماسبی دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود امین روشندل کاهو استادیار، دانشکده‌ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود علی نجاتی کلاته دانشیار، دانشکده‌ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2016 12 09 تضعیف نوفه یکی از مراحل مهم پردازش داده‌های لرزه‌ای بازتابی است. عدم تضعیف نوفه در مراحل ابتدایی پردازش می‌تواند بر روی مراحل بعدی پردازش و تفسیر تأثیر مخرب داشته باشد و باعث افت کیفیت مقاطع و تصاویر لرزه‌ای نهایی شود. دسته مهمی از نوفه‌های داده‌های لرزه‌ای، نوفه‌های همدوس هستند؛ که از یک ردلرزه به ردلرزه دیگر دارای روند می‌باشند. یکی از مهم‌ترین نوفه‌های همدوس، نوفه زمین‌غلت است؛ که دارای محدوده فرکانسی پایین، دامنه بالا و سرعت انتشار پایین می‌باشند. روش‌های مختلفی نظیر فیلتر‌های فرکانسی بالا گذر، میان‌گذر و فیلتر فرکانس-عدد موج (f-k) برای تضعیف آن‌ها به کار می‌رود؛ که هرکدام از آن‌ها معایبی دارند. در این مقاله از روش تجزیه مُد متغیر برای تضعیف نوفه زمین‌غلت استفاده شده ‌است. تجزیه مُد متغیر بر خلاف سایر روش‌های تجزیه مانند روش تجزیه مُد تجربی دارای پایداری بسیار بهتری در مقابل نوفه است. در این روش سیگنال حاوی نوفه به مؤلفه‌های نوسانی به نام مُد، تجزیه می‌شود. هر مُد از حوزه زمان به حوزه زمان-فرکانس انتقال داده می‌شود و سپس فیلتر طراحی شده بر روی آن اعمال می‌گردد و به حوزه زمان برگردانده می‌شود. ردلرزه نوفه‌زدا شده از حاصل جمع مُدهای فیلتر شده به دست می‌آید. روش تضعیف نوفه زمین‌غلت با استفاده از تجزیه مُد متغیر بر روی داده‌های لرزه‌ای مصنوعی و واقعی اعمال گردید و نتایج آن با نتایج حاصل از روش متداول f-k مقایسه شد. مقایسه نتایج نشان داد که روش مبتنی بر تجزیه مُد متغیر بر خلاف روش متداول f-k بدون آسیب رساندن به سیگنال بازتابی، به خوبی نوفه زمین‌غلت را تضعیف نماید و می‌تواند به عنوان یک روش مناسب برای تضعیف نوفه زمین‌غلت مورد استفاده قرار گیرد.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_891_2b26a9b60f0b99818b18830a0f8fc3f1.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 بررسی قابلیت روش واریانس ناهمسانگردی نرمال‌شده در تعیین مرز توده‌های گرانی‌‌ 189 201 894 10.22044/jrag.2017.894 FA بهمن صادقی عزیزلو دانشجوی کارشناسی ارشد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران وحید ابراهیم زاده اردستانی استاد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران/ قطب علمی مهندسی نقشه‌برداری و مقابله با سوانح طبیعی، تهران Journal Article 2016 09 26 برای تعیین موقعیت افقی اجسام زیرسطحی از روی نقشه‌های میدان پتانسیل، روش‌های تعیین مرز مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این روش‌ها عمدتاً از مشتقات میدان پتانسیل استفاده می‌شود. از رایج‌ترین این روش‌ها می‌توان به سیگنال تحلیلی، زاویه تمایل، مشتق افقی کل زاویه تمایل و مشتق افقی کل نرمال ‌شده اشاره کرد؛ که در تفسیرهای ژئوفیزیکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این مقاله، قابلیت روش واریانس ناهمسانگردی نرمال ‌شده در تعیین مرز آنومالی‌های گرانی بررسی و با روش‌های ذکرشده مقایسه شده است. عدم استفاده مستقیم از مشتقات درجات بالا و مشتق قائم در محاسبات، از مزایای این روش است؛ که موجب شده نتایج به‌ دست‌ آمده برای داده‌های همراه با نوفه از پایداری بیشتری برخوردار باشند. یکی از پارامترهای تأثیرگذار در محاسبات مربوط به این روش، عدد پنجره است. این عدد برای داده‌های بدون نوفه مقدار بهینه سه در نظر گرفته شده است و برای داده‌های حاوی نوفه، این مقدار بهینه از طریق محاسبه تغییرات بیشینه‌های واریانس ناهمسانگردی نرمال ‌شده برحسب عدد پنجره‌های مختلف انجام گرفته است. به‌منظور بررسی کارایی این روش در تعیین مرز توده‌های گرانی و مقایسه نتایج آن با نتایج سایر فیلترهای ذکرشده، از مدل‌های مکعبی در دو حالت مختلف استفاده شده است. در حالت اول از مکعب‌های در کنار هم و در حالت دوم از دو مکعب هم‌مرکز که با یک فاصله عمودی روی یکدیگر قرار دارند، بهره گرفته شده است. فیلترهای عنوان‌شده قادر به شناسایی مرز مکعب‌ها در حالت دوم نبودهاند. این در صورتی است که مرز مکعب‌ها در هر دو حالت توسط روش واریانس ناهمسانگردی نرمال شده به‌خوبی آشکارسازی شده است. همچنین، قابلیت این روش در حالتی که داده‌ها همراه نوفه هستند؛ نیز بررسی شده است. درنهایت، این روش بر روی داده‌های واقعی معدن منگنز صفو اعمال شده است؛ که نتایج قابل قبولی به ‌دست آمده است.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_894_7906d7897b6950bf8e4c0b276a17dfa5.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 آنالیز سرعت چند تفکیکی لرزه ای در فضای تبدیل موجک گسسته غیر کاهشی 203 215 902 10.22044/jrag.2017.902 FA سارا ایازی دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان علیرضا گودرزی استادیار، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان میثم کورکی استادیار، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان Journal Article 2017 01 22 امروزه روشهای مختلفی برای آنالیز سرعتی داده‌های لرزه‌ای به کار می‌رود؛ که از آن جمله روش‌های مبتنی بر همدوسی است؛ که در تخمین سرعت برانبارش بسیار راهگشاست. از آنجا که همه روش‌های مطرح شده در حوزه زمان پیادهسازی شده‌اند؛ سعی بر آن است با معرفی حوزه موجک گسسته غیرکاهشی ارتقای آنالیز سرعتی نشان داده شود. وجود نوفه و همچنین تضعیف سیگنال‌ها در اثر جذب فرکانس باعث می‌شود که سیگنال طی زمان و عبور از لایه‌های مختلف دچار اعوجاج شده و به تدریج در حیطه زمانی با از دست دادن فرکانس‌هایش پهن‌تر شود. از دست دادن فرکانس‌های بالاتر و حضور نوفه می‌تواند منجر به خطا در تخمین دقیق سرعت شده و نهایتاً تصویرسازی لرزه‌ای را دچار خطا کند. در این مقاله ابتدا دادهها توسط یک موجک مادر که در اینجا دابیچی2 انتخاب شده است؛ تجزیه شده و به فضای موجک گسسته غیر کاهشی برده می‌شود. سپس آنالیز سرعتی در هر کدام از مقیاس‌ها به طور جداگانه صورت می‌پذیرد. توجه شود که هر ردلرزه به صورت مجزا تجزیه می‌شود و روش تبدیل موجک گسسته غیرکاهشی به فرم یک بعدی اعمال می‌گردد. سپس مقیاس‌های یکسان از همه ردلرزهها در یک مقیاس تجمیع شده و آنالیز سرعتی انجام میشود. در انتها طیف‌های سرعتی مقیاس‌ها با وزن یکسان یکپارچه شده و آنالیز سرعتی چند تفکیکی را ارائه می‌دهند. نتایج حاصل از داده‌های مصنوعی و واقعی مبین افزایش چشمگیر دقت آنالیز سرعتی چند تفکیکی نسبت به آنالیز سرعتی در حوزه زمان است. همچنین حضور نوفه همدوس و اتفاقی تأثیر کمتری در ایجاد خطا در روش پیشنهادی داشته است.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_902_51618174f8eb0c1bc48350e085b1de82.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 تصویر لرزه‌ای ساختار پوسته شمال غرب زاگرس (کرمانشاه و خرم آباد) با استفاده از امواج دورلرز 217 227 903 10.22044/jrag.2017.903 FA سمیه کریمی زاده کارشناسی ارشد، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم نرگس افسری استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نوشهر فتانه تقی زاده فرهمند استادیار، گروه فیزیک، دانشکده‌ علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم Journal Article 2016 10 26 کمربند چین‌خورده- راندگی زاگرس در نتیجه برخورد صفحه عربستان با پوسته قاره‌ای ایران مرکزی استو به عنوان یک مثال از یک کمربند جوان برخورد قاره- قاره در نظر گرفته می‌شود. در این مطالعه تحلیل تابع گیرنده P برای تعیین ضخامت پوسته و نسبت Vp/Vs در شمال غرب زاگرس استفاده شده است. به همین منظور از داده‌های زمین‌لرزه‌هایی که توسطایستگاه‌هایلرزه‌نگاری کوتاه دوره و باند ‌پهن سه مؤلفه‌ای شبکه‌های کرمانشاه و خرم‌آباد در فاصله رومرکز ˚95>D>˚30 و با بزرگای 5/5≤mbکهطی سالهای 2010 تا 2015 ثبت شده‌اند؛استفاده شده است. ابتدابااستفادهازتأخیرزمانیبینفاز تبدیل یافته Ps از موهو نسبت به رسید مستقیم P، متوسط عمق موهو برای منطقه برآورد شد. سپسبااستفادهازروشبرآوردهمزمانعمقونسبت Vp/Vs پوسته وبهکمکبازتاب‌هایچندگانهپوسته (PpPs,PpSs + PsPs) مقدارمتوسط ضخامت پوستهونسبت Vp/Vs با روش زو و کاناموریمحاسبه شد. با استفاده از این روش متوسط عمق موهو در شمال غرب زاگرس 44 کیلومتر به دست آمد؛ که از 36 کیلومتر تا 55 کیلومتر تغییر می‌کند. در بخش شمالی منطقه ضخامت پوستهبه طور متوسط 38 کیلومتر بوده و با عبور به سمت قسمت مرکزو جنوب منطقه؛ پوسته ضخیمتر می‌شود. نتایج نشان می‌دهد ناپیوستگی موهو در زیر منطقه مورد مطالعه تخت نیست. نسبت Vp/Vs برای پوسته شمال غرب زاگرس به طور متوسط 74/1 به دست آمد؛ که از 66/1 تا 86/1 تغییر می‌کند.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_903_d1b4967d212f5588111fe075c1069f26.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 تشخیص ارتباط پارامترهای عریان شدگی در عمق آسفالت به کمک روش رادار نفوذی به زمین (مطالعه موردی منطقه 22 تهران) 229 243 904 10.22044/jrag.2017.904 FA شاهین شعبانی استادیار، دانشکده‌ مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور تهران کیوان کیانفر کارشناسی ارشد، دانشکده‌ مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور تهران مهدی محمدی ویژه دانشجوی دکتری، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران Journal Article 2016 11 26 عریان شدگی از جمله خرابیهای رایج است که در اغلب روسازی‌های آسفالتی به وقوع میپیوندد. منشأ این خرابی از رطوبت است. به نحوی که در اکثر مطالعات «عریانشدگی» و «آسیب رطوبتی» معمولاً به جای هم استفاده می‌شود. روش متداول برای شناخت این خرابی، مغزه گیری از نقاط مشکوک در سطح راه و انجام آزمایش‌های مخرب بر روی مغزه به دست آمده است. از جمله رایج‌ترین آزمایشها، چگالی واقعی آسفالت، مقایسه نسبت تنش کششی غیرمستقیم نمونه‌ها در حالت اشباع به خشک و به دست آوردن میزان درصد فضای خالی آسفالت است؛ اما این قبیل از آزمایشها، مخرب‌اند و چاله‌های به وجود آمده از مغزه گیری در سطح راه باید مرمت و وصله شوند. همچنین انجام این کار دشوار و دستیابی به نتایج حاصل از آزمایشهای مخرب اغلب وقت‌گیر هستند. روش ارزیابی با رادار نفوذی به زمین Ground Penetration Radar (GPR) از جمله روشهای غیر مخرب است، که امروزه کاربرد آن در مهندسی راه رو به افزایش است. در این پژوهش قطعاتی از مسیر شبکه راههای استان تهران، با انتخاب نقاطی از مسیر، پس از ارزیابی غیر مخرب، مغزه گیری شد و نتایج حاصل از تحلیل رادار با پارامترهای آزمایشهای مخرب مقایسه شد. به طوری که با کاهش درصد فضای خالی کمتر از 7 درصد، افزایش چگالی واقعی آسفالت، افزایش مقدار نسبت تنش کششی غیرمستقیم نمونه‌ها در حالت اشباع به خشک به بیش از 8/0 و در نهایت افزایش مقدار ثابت دی‌الکتریک ناشی از ارزیابی غیر مخرب مشاهده شد. در این پژوهش عدد ثابت دی‌الکتریک کمتر از 10/5، عریان شده و بیشتر از آن آسفالت سالم در عمق 5 سانتی‌متر از سطح آسفالت و در سطوح زیرین آسفالت (از عمق 5 تا عمق 10 سانتیمتری) ثابت دی‌الکتریک کمتر از 40/5 منطبق بر نواحی عریان شده و بالاتر از این مقدار منطبق بر آسفالت سالم است.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_904_720234b7e4fbecb2c91f0166e8c25fcf.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 آشکار‌سازی سازه‌های زیرزمینی در داده‌های گرادیان گرانی با استفاده از الگوریتم ژنتیک 245 254 956 10.22044/jrag.2017.956 FA محمدرضا سیف دکتری، دانشکده مهندسی نقشه‌برداری و اطلاعات مکانی، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران حامد صباغ دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده زمین شناسی، دانشگاه تهران صفا خزایی استادیار، دانشکده پدافند غیرعامل، دانشگاه امام حسین (ع) Journal Article 2017 01 10 شناسایی و کشف ساختارهای زیرزمینی از جنبههای گوناگونی کاربرد دارد. از جمله این کاربردها، مطالعات مهندسی و نظامی است. گاهاً ساختارهای مهندسی خاصی وجود دارند که به دلایل امنیتی یا استراتژیک در زیرزمین ساخته شده‌اند. در بسیاری از موارد، این ساختارها از طریق سنجنده‌های تصویربرداری قابل شناسایی نیستند؛ بنابراین مسئله آشکارسازی آن‌ها یکی از مسائل بسیار پیچیده در موضوعات اکتشافی و مهندسی قلمداد میگردد. روشهای مختلفی برای شناسایی این سازههای طبیعی یا مصنوعی وجود دارد. از میان روش‌های ژئوفیزیکی معمول برای کشف اجسام زیرزمینی و با استفاده از مشاهدات سطحی، به‌ کارگیری داده‌های گرادیان جاذبهای که مشتق دوم پتانسیل جاذبهی زمین است، از کارایی بالایی برخوردار است. در این مقاله از الگوریتم ژنتیک برای کشف و تعیین موقعیت و اندازه سازه‌های زیرزمینی و با استفاده از مشاهدات گرادیان جاذبهای استفاده شده است. الگوریتم ژنتیک به عنوان یک الگوریتم تکاملی، به دلیل عدم نیاز به خطیسازی مسئله و به ویژه عدم وابستگی به جواب اولیه، می‌تواند روشی مفید و کارا در حل مسئله مورد نظر باشد. این روش در کنار روشهای همتای خود، همچون روش کمترین مربعات، برای حل مسائل بهینهسازی به کار رفته؛ اما با این وجود برتریهایی نیز نسبت به آن‌ها دارد. با شبیه‌سازی داده‌های گرادیان جاذبه‌ی حاصل از سازه‌های زیرزمینی و به کار بردن این الگوریتم برای تعیین موقعیت و اندازه چنین سازه هایی، مسئله آشکارسازی حل شده و احتمال کشف سازه‌های زیرزمینی با در نظر گرفتن سطوح نوفه مختلف دستگاه اندازه‌گیری مورد بررسی قرار می‌گیرد.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_956_09f9f4bc4722e75540428b490dbb4c77.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی 2476-5007 3 2 2017 09 23 پهنه‌بندی لرزه‌ای استان سیستان و بلوچستان به دو روش تعینی و احتمالاتی اصلاح شده 255 269 962 10.22044/jrag.2017.962 FA نجمه فاتحی دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان افسانه نصرآبادی استادیار، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان سید حسن موسوی بفروئی استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه اردکان محمدرضا سپهوند استادیار، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان Journal Article 2016 12 21 در این بررسی برآورد خطر لرزهای تعینی و احتمالاتی اصلاح شده و پهنه‌بندی لرزه‌ای برای گستره 07/23 تا 48/33 درجه عرض شمالی و 92/56 تا 33/65 درجه طول شرقی، شامل استان سیستان و بلوچستان انجام شده است. به این منظور نقشه تکتونیکی منطقه با استفاده از نقشه‌های زمین‌شناسی با ابعاد 1:250000 و در نظر گرفتن توپوگرافی منطقه ترسیم شده است. فهرست‌نامه یکنواختی از زمین‌لرزه‌ها شامل 12 زمین‌لرزه تاریخی و 905 زمین‌لرزه دستگاهی از 6/8/1901 تا 22/1/2016، با بزرگای تهیه گردید. سپس با استفاده از این اطلاعات تعداد 54 چشمه بالقوه زمین‌لرزه، در گستره مورد مطالعه به صورت پهنه‌ای تعیین گردید. با استفاده از تابع توزیع مکانی، آهنگ رویداد زمین‌لرزه برای محدوده‌های بزرگی گوناگون در هر چشمه بالقوه زمین‌لرزه برآورد شده است. در انتها بیشینه شتاب جنبش نیرومند زمین بر روی سنگ بستر با استفاده از نرم‌افزار Open Quake برای شبکه‌ای شامل 44352 نقطه برآورد گردید. بر اساس تحلیل خطر تعینی برای چشمه‌ها، بیشترین PGA در محدوده استان، g55/0 و کمترین مقدار g01/ 0برآورد شده است. همچنین برآورد خطر احتمالاتی اصلاح شده انجام گردید و مقادیر PGA برای دوره‌های بازگشت 475 سال که معادل 10% حتمال فزونی در 50 سال است، تعیین و نقشه پهنه‌بندی برای آن رسم شد. برای این دوره بازگشت که مبنای طرح در نظر گرفته میشود، حداقل شتاب مورد انتظار در استان g04/0 و حداکثر g4/0 است. نتایج به دست آمده با نتایج سایر پژوهشگران در منطقه و همچنین با نقشه پهنهبندی خطر نسبی زمین‌لرزه در ایران (استاندارد 2800 و ویرایش 4) مقایسه شد.

https://jrag.shahroodut.ac.ir/article_962_f658ba5db12b3bd6963ee11a874d0d94.pdf